Năm 2026, Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới mang thông điệp “Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất”, nhấn mạnh vai trò của việc lắng nghe những người đã và đang trực tiếp trải qua các vấn đề sức khỏe tâm thần, đồng thời tạo điều kiện để tiếng nói và trải nghiệm của họ góp phần cải thiện hoạt động chăm sóc, hỗ trợ và bảo vệ sức khỏe tâm thần. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người có trải nghiệm thực tế cần được tham gia có ý nghĩa vào quá trình xây dựng chính sách, tổ chức dịch vụ và đưa ra những quyết định liên quan trực tiếp đến cuộc sống của họ.
Sức khỏe tâm thần – một phần không thể thiếu của sức khỏe toàn diện
Sức khỏe tâm thần có vai trò quan trọng đối với cảm xúc, suy nghĩ, hành vi, khả năng học tập, lao động và xây dựng các mối quan hệ xã hội. Khi sức khỏe tâm thần được quan tâm đúng mức, mỗi người có thêm điều kiện để thích nghi với những thay đổi, vượt qua khó khăn và duy trì chất lượng cuộc sống.
Trong cuộc sống hiện đại, áp lực công việc, học tập, tài chính, các mối quan hệ gia đình và xã hội có thể khiến mỗi người trải qua những giai đoạn căng thẳng, lo âu, buồn bã hoặc mất ngủ. Khi những biểu hiện này kéo dài, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày hoặc khả năng làm việc, người gặp khó khăn cần được quan tâm, hỗ trợ và tư vấn chuyên môn phù hợp.
Các vấn đề sức khỏe tâm thần có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, không phân biệt giới tính hay hoàn cảnh sống. Vì vậy, chăm sóc sức khỏe tâm thần cần được xem là một phần thiết yếu của chăm sóc sức khỏe toàn diện, không nên chỉ được quan tâm khi bệnh đã trở nên nghiêm trọng.
“Lắng nghe trải nghiệm” – từ thấu hiểu đến hành động thiết thực
Chủ đề năm 2026 gửi gắm thông điệp rằng lắng nghe không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận câu chuyện của người khác, mà cần đi cùng sự tôn trọng, thấu hiểu và những thay đổi cụ thể.
Đối với người đang gặp vấn đề sức khỏe tâm thần, việc được lắng nghe và tôn trọng có thể giúp họ cảm thấy an toàn hơn khi chia sẻ những khó khăn, nhu cầu và mong muốn của mình. Những trải nghiệm thực tế của người bệnh và người chăm sóc cũng cung cấp thông tin quan trọng để nhân viên y tế, gia đình và cộng đồng nhận diện những rào cản trong quá trình tiếp cận dịch vụ, từ đó cải thiện chất lượng chăm sóc và hỗ trợ phục hồi.
Hưởng ứng thông điệp này, mỗi cá nhân, gia đình và cộng đồng có thể bắt đầu từ những hành động gần gũi:
Lắng nghe bằng sự chân thành: Dành thời gian để người khác chia sẻ, không ngắt lời, không vội vàng phán xét hoặc áp đặt suy nghĩ của mình.
Tôn trọng sự khác biệt: Mỗi người có hoàn cảnh, cảm xúc và trải nghiệm riêng. Không xem những khó khăn về sức khỏe tâm thần là biểu hiện của sự yếu đuối hay thiếu ý chí.
Xóa bỏ kỳ thị và phân biệt đối xử: Không gán nhãn, chế giễu hoặc xa lánh người có vấn đề sức khỏe tâm thần; bảo vệ quyền riêng tư và sự tôn trọng đối với người bệnh.
Đồng hành cùng người gặp khó khăn: Khuyến khích họ tìm kiếm sự hỗ trợ phù hợp, duy trì kết nối với gia đình, bạn bè và các dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Chuyển sự lắng nghe thành hành động: Quan tâm đến nhu cầu thực tế, tiếp nhận ý kiến phản hồi và cùng tìm kiếm giải pháp giúp người gặp khó khăn được tiếp cận dịch vụ chăm sóc phù hợp, an toàn và nhân văn.
Chủ động chăm sóc sức khỏe tâm thần từ những việc hằng ngày
Mỗi người có thể chủ động bảo vệ sức khỏe tâm thần bằng cách duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc, vận động thể chất thường xuyên, ăn uống hợp lý, cân bằng thời gian làm việc và nghỉ ngơi, duy trì các mối quan hệ tích cực và chia sẻ cảm xúc với người đáng tin cậy.
Khi xuất hiện các biểu hiện như buồn bã, lo âu, căng thẳng hoặc mất ngủ kéo dài; khó tập trung, giảm hứng thú với các hoạt động thường ngày; hoặc những thay đổi về cảm xúc, hành vi ảnh hưởng rõ rệt đến cuộc sống, mỗi người nên chủ động tìm đến cơ sở y tế hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá và tư vấn.
Đặc biệt, khi bản thân hoặc người thân có dấu hiệu nguy cơ tự làm hại mình, tự sát hoặc gây nguy hiểm cho người khác, cần tìm kiếm sự trợ giúp y tế khẩn cấp và bảo đảm an toàn cho người đang gặp nguy cơ.
Bệnh viện 331 chung tay lan tỏa thông điệp vì sức khỏe tâm thần cộng đồng
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới năm 2026, Bệnh viện 331 kêu gọi cán bộ, viên chức, người lao động, người bệnh và người nhà người bệnh nâng cao nhận thức về sức khỏe tâm thần; chủ động quan tâm, chia sẻ và hỗ trợ những người đang gặp khó khăn về tâm lý, tinh thần.
Trong hoạt động khám, chữa bệnh, sự tôn trọng, thái độ giao tiếp thân thiện, lắng nghe ý kiến và giải thích rõ ràng cho người bệnh là những yếu tố quan trọng góp phần xây dựng môi trường chăm sóc an toàn, nhân văn. Mỗi lời hỏi thăm, mỗi sự cảm thông và mỗi hành động hỗ trợ phù hợp đều có thể góp phần giúp người bệnh cảm thấy được tôn trọng, được đồng hành và có thêm động lực trong quá trình chăm sóc, điều trị.
Sức khỏe tâm thần là trách nhiệm chung của mỗi cá nhân, gia đình, cộng đồng và ngành y tế. Hãy bắt đầu bằng việc lắng nghe chân thành, thấu hiểu không phán xét và hành động thiết thực để mọi người đều có cơ hội được chăm sóc, hỗ trợ và sống khỏe mạnh cả về thể chất lẫn tinh thần.
Hưởng ứng Ngày Sức khỏe Tâm thần Thế giới 10/10/2026 – Lắng nghe trải nghiệm: Tiếng nói chân thực, thay đổi thực chất!
